//
archives

ΦΙΛΟΣΟΦΟΥΜΕΝ ΑΝΕΥ ΜΑΛΑΚΙΑΣ

This category contains 42 posts

Οι «μάζες» στην Ιστορία και τη δημοκρατία των κοινών: Αριστοτέλης και Κώστας Παπαιωάννου…

«Το να παραχωρήσουμε την κυριαρχία στη μάζα μάλλον παρά στους κρείττοντας, που είναι λίγοι, θα μπορούσε να φανεί ότι συνεπάγεται κάποιες δυσκολίες, αλλά θα μπορούσαν στην πραγματικότητα να ξεπεραστούν»

«…Πράγματι, η μάζα, αν και αποτελείται από άτομα που άν παρθούν μεμονωμένα δεν έχουν μεγάλη αξία, μπορούν, άμα μαζευτούν, ν’αναδειχθούν ανώτερα από κείνα που έχουν αξία – κι αυτό, όχι κατά τρόπο ατομικό, αλλά σαν ολότητα»

«...Γιατί, καθώς είναι πολλοί, καθένας έχει το μερίδιό του της αρετής και σοφίας και το σύνολό τους κανει τη μάζα σαν ένα ον μοναδικό, με πολλά πόδια, πολλά χέρια, πολλές αισθήσεις και επίσης πλούσιο σε μορφές χαρακτήρα και ευφυίας»

«Το κολλεκτιβιστικό αισθητήριο είναι ανώτερο από κείνο των ανθρώπων που ασκούν υψηλά αξιώματα, είτε ατομικά, είτε, σαν σύνολο μεν, αλλά περιορισμένου αριθμού».

Αριστοτέλης (Πολιτική)

Αιώνες αργότερα ο μεγάλος Έλληνας φιλόσοφος Κώστας Παπαϊωάννου, θα αναφερθεί στις μοναδικές εκείνες στιγμές υψηλής αισθητικής και πολιτικής έκφρασης, όπου οι «μάζες» ως ποιοτικά συλλογικά πλήθη και όχι ως αριθμοί, θα εισβάλλουν στην Ιστορία, εκμηδενίζοντας την απόσταση κυβερνώντων και κυβερνώμενων. Με όρους μιας μακρόσυρτης κυκλικής διάρκειας των συστημάτων και των πολιτισμών, θα λέγαμε ότι συμβαίνει τις στιγμές που η δημοκρατική μάζα πλημμυρίζει το πολιτικό και κοινωνικό τοπίο εμπλουτίζοντας τον βίο και οι άνθρωποι αποκτούν αυξημένο ρόλο και συμμετοχή στη διαμόρφωση της μοίρας τους. Συμβαίνει όταν οι μάζες είναι ενεργές, παρούσες και υπεύθυνες για την εμβάθυνση της δημοκρατίας και της επανάστασης, σε αντιπαράθεση με την «μαζική δημοκρατία» και τη μαζική κοινωνία της κατανάλωσης και της υποταγής.

Σημείο ουσίας, στο έργο του Παπαϊωάννου, αποτελεί η «θεατροκρατία» (αρχικά στην αρχαία Αθήνα), στην οποία έβρισκε τον αισθητικό και συμβολικό προπομπό της δημοκρατίας, όπου ο διονυσιακά εκστασιασμένος Δήμος, έλεγχε μέσω της Δίκης και του Νόμου, την εξουσία.  Κάτι που θεωρούσε ότι έλαβε χώρα και στην ελισαβετιανή Αγγλία, όπου ο δαιμονικός κόσμος του Σαίξπηρ, συμβόλιζε μια αντίστοιχη πανδαισία αξιών που ως πολιτική κλίμακα όριζε την ιστορική εξέλιξη.

Ας αφήσουμε το Θόδωρο Ζιάκα, να μας  περιγράψει τη μοναδική τυπολογία του Παπαϊωάννου για τη Δημοκρατία-Θεατροκρατία:

«Πρω­ταρ­χι­κό ε­ρώ­τη­μα: Υ­πήρ­ξε πο­τέ «πε­τυ­χη­μέ­νη ε­πα­νά­στα­ση»; Ε­πα­νά­στα­ση χω­ρίς θερ­μι­δο­ρια­νή υ­πο­στρο­φή; Ε­πα­νά­στα­ση που να μην έ­φα­γε τα παι­διά της; Ή πά­ντο­τε η κί­νη­ση των μα­ζών, κα­τα­λύ­ο­ντας έ­να κα­θε­στώς, που κρα­τά τη μά­ζα στο πε­ρι­θώ­ριο, φέρ­νει στη θέ­ση του έ­να άλλο καθεστώς, που κι αυ­τό ε­πί­σης βα­σί­ζε­ται στην πε­ρι­θω­ριο­ποί­η­ση και πα­θη­τι­κο­ποί­η­ση της μά­ζας;

Η α­πά­ντη­ση του Πα­πα­ϊ­ω­άν­νου εί­ναι ναι. Εί­ναι ο ε­πα­να­στα­τι­κός πυ­ρε­τός που α­νέ­βα­σε τον Πει­σί­στρα­το στην ε­ξου­σί­α και ο­δή­γη­σε στην α­θη­να­ϊ­κή δη­μο­κρα­τί­α. Στο κα­θε­στώς της αρ­χαί­ας Α­θή­νας η μά­ζα πα­ρέ­μει­νε ε­νερ­γή, ε­λέγ­χο­ντας ά­με­σα το κρά­τος που δη­μιούρ­γη­σε η κί­νη­σή της. Ο έ­λεγ­χος ε­ξα­σφα­λι­ζό­ταν μέ­σω αυ­τού που ο Πλά­των α­πο­κα­λεί «θε­α­τρο­κρα­τί­α»: τον εκ­στα­σια­ζό­με­νο στο θέ­α­τρο του Διο­νύ­σου α­θη­να­ϊ­κό Δή­μο. Η έ­κτα­κτη ευ­φυ­ί­α του Πα­πα­ϊ­ω­άν­νου βρί­σκει στον ό­ρο «θε­α­τρο­κρα­τί­α» το κλει­δί του αι­νίγ­μα­τος: Μά­ζα. Διο­νυ­σια­κή έκ­στα­ση. Νο­μι­μο­ποί­η­ση του Δι­θύ­ραμ­βου. Ει­σα­γω­γή του Διό­νυ­σου στο κυ­ρί­αρ­χο πάν­θε­ο. Τρα­γω­δί­α, ό­που η διο­νυ­σια­κή έκ­στα­ση με­τα­σχη­μα­τί­ζε­ται σε έκ­στα­ση λο­γι­κής με­το­χής στον Κοι­νό Λό­γο, που εί­ναι η Δί­κη, ως συ­στα­τι­κή αρ­χή του κό­σμου. Τα πά­θη κα­θαί­ρο­νται δι’ ε­λέ­ου και φό­βου και η κοι­νω­νι­κή συ­νο­χή α­να­πα­ρά­γε­ται χω­ρίς τη συν­δρο­μή μιας αυ­το­νο­μη­μέ­νης κα­τα­πιε­στι­κής δύ­να­μης. Ο Νό­μος και η Δί­κη αρ­κούν.

Έ­τσι έ­χου­με το πιο προ­ω­θη­μέ­νο στην ι­στο­ρί­α πο­λι­τεια­κό ε­πί­τευγ­μα, ό­που δεν έ­χει θέ­ση ο χω­ρι­σμός του α­τό­μου α­πό την κοι­νω­νι­κή του ο­λό­τη­τα και τα συ­να­φή πα­θο­λο­γι­κά φαι­νό­με­να.
Η προ­βλη­μα­τι­κή του Πα­πα­ϊ­ω­άν­νου ε­στιά­ζε­ται σε δύ­ο ση­μεί­α: α) τη σύν­δε­ση μά­ζας και τρα­γι­κού μύ­θου και β) τη με­τά­θε­ση α­πό τον μύ­θο στον λό­γο, μέ­σω της σύν­δε­σης του τρα­γι­κού και της Δί­κης (κο­σμι­κής δι­καιο­σύ­νης)».

Δημήτρης Ναπ.Γ

Advertisements

«Στα ασφαλή και ορθάνοιχτα παράθυρα της παρέας, τα κλειστά παράθυρα της κατανάλωσης και της σουπερ μαρκετ επιβίωσης»

Αγιοπαυλίτικων περιπλανήσεων συνέχεια…!
Τα επτασφράγιστα παράθυρα του παλιού σινεμά της γειτονιάς μας, της «ΟΠΤΑΣΙΑΣ», στο πλάι, στην οδό Κων.Παλαιολόγου! …το καλοκαιράκι άνοιγαν να φέρνει δροσιά το «φεγγάρι» της γειτονιάς μας, όταν δεν πηγαίναμε στα θερινά σινεμά του σταθμού Λαρίσης, τη «Διάνα» και στο άλλο που δεν θυμάμαι τ’όνομά του!… Μια σχέση μ’έναν τόπο, είναι μια σχέση με μια «ουτοπία» στην οποία δε νιώθουμε μόνοι, γιατί η σχέση με τους τόπους είναι η σχέση με τους ανθρώπους τους!
Εκεί μπορούμε να συνεχίζουμε να είμαστε ένα αυθεντικό κομμάτι του εαυτού μας. Η παλιά συνοικία μας, είναι το συν της «οικίας» μας η πρόεκτασή της. Ο οικείος τόπος που μπορούμε να ακουμπίσουμε ότι έχει στραβώσει μέσα μας και οι σύνοικοι φίλοι θα είναι εκεί να «βάλουν πλάτη» με χίλιους δυο τρόπους!
Το σινεμά ΟΠΤΑΣΊΑ, κάποτε έγινε Βερόπουλος και πίσω από τα μεγάλα κλειστά παράθυρα δεν κρύβονται η παρέα, το όραμα, το γέλιο και το δάκρυ, αλλά κιβώτια καταναλωτισμού και εφήμερης λαιμαργίας! Η συνοικία όμως είναι πάντα εδώ και και μέσα μας!

Ζ.Κ. Μισεά: Ο ολοκληρωτισμός των «φιλελευθέρων»

Συνέντευξη του Γάλλου συγγραφέα Ζαν Κλωντ Μισεά

Η Επιτροπή Όργουελ εξέδωσε πρόσφατα ένα βιβλίο με τίτλο «Καλώς ήρθατε στον χειρότερο κόσμο», όπου μιλά για τον θρίαμβο του ήπιου ολοκληρωτισμού που αναφέρεται στον «Θαυμαστό Καινούργιο Κόσμο» του Χάξλεϊ και το «1984» του Τζωρτζ Όργουελ. Υπάρχει, άραγε, κάτι το ολοκληρωτικό ή δυνητικά ολοκληρωτικό στη δική μας εποχή;

Ο Μουσολίνι έβλεπε στον «ολοκληρωτισμό» (είναι ένας από τους πρώτους που χρησιμοποίησαν τον όρο) τον τρόπο να ελέγχεται η καθημερινή ύπαρξη των ατόμων «από την κούνια μέχρι τον τάφο». Πρόκειται όμως γι’ αυτό που βλέπουμε σήμερα να επιτυγχάνει –στο όνομα της «ανταγωνιστικότητας», της «ευελιξίας», της «ανάπτυξης» και της ανάγκης να «προσαρμοστούν οι νοοτροπίες στον σύγχρονο κόσμο»– η παγκοσμιοποιημένη καπιταλιστική οικονομία. Με τη μόνη διαφορά, είναι αλήθεια, ότι αυτή η τελευταία ασκεί ουσιαστικά τον «ολοκληρωτικό» της έλεγχο μέσα από τους ανώνυμους και απρόσωπους μηχανισμούς της συσσώρευσης του κεφαλαίου, και όχι πλέον, όπως κάτω από τον σταλινισμό και τον φασισμό, χρησιμοποιώντας προνομιακά το ορατό χέρι του κράτους (εξ ου και η ψευδαίσθηση, ευρέως διαδεδομένη σήμερα, ότι οποιαδήποτε μορφή προσωπικής εξάρτησης θα έχει οριστικά εξαλειφθεί από τον φιλελεύθερο κόσμο και ότι οι διάφορες «επιλογές» μας είναι απολύτως δική μας ατομική ευθύνη). Από αυτή την άποψη, το μέλλον που μας επιφυλάσσει ο καπιταλισμός της Σίλικον Βάλεϊ είναι ιδιαίτερα αποκαλυπτικό. Πρόκειται όντως για έναν κόσμο μέσα στον οποίο ο «διασυνδεδεμένος» άνθρωπος –φορτωμένος με προθέσεις, ηλεκτρονικά τσιπ, οθόνες και άλλους «δέκτες»– θα μπορούσε, σε κάθε στιγμή της ζωής του να δέχεται υποδείξεις ως προς τη «λογική» συμπεριφορά που πρέπει να υιοθετήσει, είτε πρόκειται για τη «διαχείριση» της υγείας του, τη συναισθηματική του ζωή είτε, τέλος, για το ψυγείο του.


Αν προσθέσουμε ότι η πολιτική των φιλελεύθερων κυβερνήσεων, αριστερών ή δεξιών, εξαρτάται πλέον πολύ περισσότερο από την «εμπιστοσύνη» των διεθνών πιστωτών τους παρά από τα συμφέροντα εκείνων που τους έχουν εκλέξει, μπορούμε να καταλάβουμε ότι αυτές οι κυβερνήσεις μπαίνουν όλο και περισσότερο στον πειρασμό να αντιμετωπίζουν ακόμα και τα τελευταία απομεινάρια της λαϊκής κυριαρχίας –καθώς και τις ελευθερίες που αυτά εξακολουθούν να προϋποθέτουν– ως το κύριο εμπόδιο στην «εκπολιτιστική» αποστολή τους («δεν μπορεί να υπάρξει δημοκρατική επιλογή έναντι των ευρωπαϊκών συνθηκών», παραδέχθηκε πρόσφατα ο Ζαν Κλωντ Γιουνκέρ). Από αυτήν την άποψη, λοιπόν, μπαίνουμε για τα καλά σε μια «μετα-δημοκρατική» εποχή όπου η απατηλή ελευθερία του αλλοτριωμένου καταναλωτή (δηλ. η δυνατότητα να επιλέγει σε ποιο είδος διαφημιστικής προπαγάνδας θα πρέπει να υπακούει) θα βρει το αληθινό καθημερινό συμπλήρωμά της σε μια διαρκώς αυξανόμενη εξάρτηση των ατομικοποιημένων ανθρώπων από την τυφλή δυναμική της παγκόσμιας «ανάπτυξης». Η σταθερή υποχώρηση, εδώ και τριάντα χρόνια, της ελευθερίας της έκφρασης και του δημοκρατικού διαλόγου (και εδώ, το βιβλίο του Αντρέ Περέν (1) παρέχει αδιάσειστες αποδείξεις) βρίσκει εδώ αναμφίβολα τον πιο θεμελιώδη λόγο ύπαρξής της. Με άλλα λόγια –όπως ο Όργουελ είχε ήδη τονίσει στην κριτική του για τις ιδέες του «καθηγητή Χάγιεκ»–, είναι πράγματι εγγενής στη φιλελεύθερη ιδεολογία, από το ίδιο το γεγονός της καταγωγικής της «αξιολογικής ουδετερότητας», από το ότι οφείλει σταδιακά να επιστρέφει στο αντίθετό της και να δημιουργεί, μακροπρόθεσμα, έναν κόσμο που σίγουρα θα είχε τρομάξει τους ιδρυτές της. Αλλά, habent sua fata libelli (2)!

Ο Τζωρτζ Όργουελ μιλούσε για το γεγονός ότι η αγγλική γλώσσα ήταν απλή και επομένως ήταν εύκολο να την μιλήσει κανείς άσχημα. Συμμερίζεστε τον αγώνα του γλωσσολόγου Κλωντ Αζέζ υπέρ της ποικιλομορφίας των γλωσσών, εναντίον των αγγλικών που αποτελούν το όχημα μιας φιλελεύθερης ιδεολογίας;
Το γεγονός ότι ο Εμμανουέλ Μακρόν επέλεξε πρόσφατα να απευθυνθεί στους Γερμανούς βουλευτές στα αγγλικά, αποτελεί σίγουρα μια ιδιαίτερα σουρεαλιστική επιβεβαίωση της ανάλυσης του Κλωντ Αζέζ (3)! Αλλά αυτό συνιστά, κατά κάποιον τρόπο, την αναπόφευκτη συνέπεια των φιλελεύθερων δογμάτων. Πράγματι, όπως υπενθυμίζουν οι Pierre Bitoun και Yves Dupont (το δοκίμιό τους, Η θυσία των αγροτών, είναι αξιοσημείωτο (4), η συνεχής ανάπτυξη του καπιταλισμού προϋποθέτει «εργαζόμενους “ελεύθερους”, αποκομμένους από κάθε κοινωνικό δεσμό, κινητοποιήσιμους ανά πάσα στιγμή και αποδεχόμενους να εκπαιδεύονται καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής τους προκειμένου να προσαρμοστούν στις απαιτήσεις της αγοράς». Η γλωσσική ομοιογενοποίηση του πλανήτη δεν αντιπροσωπεύει, από αυτή την άποψη, παρά μόνο μία πτυχή μεταξύ άλλων της εμπορικής και νομικής ομοιογενοποίησης του κόσμου. Και πάλι, θα πρέπει να σημειωθεί ότι τα «αγγλικά» που προορίζονται έτσι ­­–ως ιδεώδες ενός κόσμου πλήρως «σιλικονοποιημένου»– να αντικαταστήσουν όλες τις άλλες εθνικές γλώσσες δεν είναι, προφανώς, η γλώσσα ενός Τσέστερτον, ενός Μελβίλ ή μιας Βιρτζίνια Γουλφ. Πρόκειται κατά κύριο λόγο για αγγλικά των επιχειρήσεων –ή, αν προτιμάτε, για globish (5)– σίγουρα ακατάλληλα να εκφράσουν ένα έστω και ελάχιστα σύνθετο ανθρώπινο συναίσθημα αλλά, αντίθετα, περισσότερο από αρκετά για να εκφράσουν απλουστευμένες ενέργειες και υποτυπώδεις ανθρώπινες σχέσεις (αυτό που ο Καρλάιλ και ο Μαρξ ονόμαζαν cash nexus (6) που πρέπει να αντιστοιχούν σε μια αναπτυγμένη «πολυπολιτισμική» φιλελεύθερη κοινωνία. Εξυπακούεται ότι, αυτή η διεθνής γλώσσα της αγοράς (πολύ διαφορετική σε σχέση με το ανθρωπιστικό έργο που υποστήριζε πάντα η εσπεράντο) παρουσιάζει επίσης ένα άμεσο πολιτικό πλεονέκτημα.

Όποιος έχει διαβάσει το παράρτημα του 1984, αφιερωμένο στη «νεογλώσσα», γνωρίζει, όντως, ότι όσο περισσότερο μια γλώσσα φτωχαίνει συστηματικά (τόσο ο πλούτος των λέξεων, όσο και το συντακτικό της), τόσο λιγότερο επιτρέπει σε αυτούς που την ομιλούν να διαμορφώσουν μια κριτική άποψη, συνεκτική και απελευθερωτική, για τη ζωή που τους επιβάλλεται (η οργή και η τυφλή βία –«ο κόσμος του μίσους και των συνθημάτων» έγραφε ο Όργουελ– εμφανίζεται έτσι σαν το πιο φυσικό υποκατάστατο του απωλεσθέντος γλωσσικού πλούτου). Αυτό εξηγεί, μεταξύ άλλων, τη σταθερή πολιτική όλων, από τον Claude Allègre έως την Najat Vallaud-Belkacem (7), που αποσκοπεί στο να αδειάσει σταδιακά τη γαλλική γλώσσα από όλη την κριτική και ποιητική της δύναμη, με το ψευδές «παιδαγωγικό» πρόσχημα της «απλοποίησης» της εκμάθησης για τις λαϊκές τάξεις (και όμως, ο Προυντόν υποστήριζε ότι «η ποίηση είναι το ιδεώδες της γλώσσας»). Άλλωστε, δεν είναι τυχαίο ότι η ίδια η Μπελκασέμ ανήκει –όπως ο Εμμανουέλ Μακρόν, ο Λοράν Ζοφρέν, ο Αλαίν Μινκ ή ο Ερίκ Φασέν– στον πολύ κλειστό κύκλο των Νέων Ηγετών, αυτού του Γαλλο-αμερικανικού Ιδρύματος, επιφορτισμένου από το 1976 να ενθαρρύνει στη Γαλλία οτιδήποτε μπορεί, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, να εξυπηρετήσει τα οικονομικά και πολιτιστικά συμφέροντα του καπιταλιστικού συστήματος. Εξάλλου, το γεγονός ότι οι «ειδικοί» μας «επιστήμονες» της εκπαίδευσης παρουσίασαν κάποια στιγμή τα συνθήματα των διαφημίσεων ως μαθησιακή υποστήριξη της γαλλικής γλώσσας πολύ πιο κατάλληλη από τα έργα της μεγάλης κλασικής λογοτεχνίας, αποκαλύπτει πολλά για τον πραγματικό στόχο μιας τέτοιας πολιτικής!

Μετάφραση:Χριστίνα Σταματοπούλου                                                                                                                                                     1.André Perrin: Scènes de la vie intellectuelle en France: L’intimidation contre le débat 2016 (σ.τ.μ.).

2.Από τη λατινική έκφραση του Τερεντιανού: pro captu lectoris habent sua fata libelli, που σημαίνει: από τις ικανότητες των αναγνωστών εξαρτάται το μέλλον, η τύχη, ενός βιβλίου (σ.τ.μ.).

3.Claude Agège: Γάλλος γλωσσολόγος που υπεραμύνεται στα βιβλία του για την ποικιλομορφία των γλωσσών (σ.τ.μ.)

4.Pierre Bitoun et Yves Dupont, Le Sacrifice des paysans, Une catastrophe sociale et anthropologique, 2016 (σ.τ.μ.).

5.Λογοπαίγνιο που συνθέτει τις λέξεις globalization kai franglish, το αντίστοιχο του greeklish στη Γαλλία (σ.τ.μ.).

6.cash nexus: περιορισμός των διαπροσωπικών σχέσεων στις οικονομικές συναλλαγές (σ.τ.μ.).

7.Claude Allègre, Najat Vallaud-Belkacem: Γάλλοι υπουργοί Παιδείας. Ο πρώτος επί κυβερνήσεως Ζοσπέν (1997) και η δεύτερη επί Ολάντ (2014), σ.τ.μ.

Πηγή: http://ardin-rixi.gr/archives/206871

Από το έγκλημα, στον ολοκληρωτισμό της «πολιτικά ορθής» Ιεράς Εξέτασης των μη-σχέσεων…!

Τα σεξουαλικά εγκλήματα του κινηματογραφικού παραγωγού Χάρβεϊ Γουάινστιν, έδωσαν και πάλι αφορμή για κραυγαλέα ταύτιση αυτονόητων διαχωρισμών σε πράξεις και σχέσεις ανάμεσα στους ανθρώπους. Ο βιασμός είναι έγκλημα, όπως ανοσιούργημα είναι και ο σεξισμός. Ο ορθολογισμός όμως του «ανορθολογισμού» των δήθεν ατομικών δικαιωμάτων ( Κ.Μάρξ: «Το δικαίωμα του ανθρώπου στην ελευθερία δεν βασίζεται στη σύνδεση του ανθρώπου με τον άνθρωπο, αλλά αντίθετα στην απομόνωση του ανθρώπου από τον άνθρωπο. Είναι το δικαίωμα αυτής της απομόνωσης, το δικαίωμα του περιορισμένου, του κλεισμένου στον εαυτό του ατόμου…») και της political correct λογοκρισίας, περιχαρακώνει τις σχέσεις, απογυμνώνει τους δεσμούς και αποστραγγίζει τους χυμούς τους. Οι οποίοι εμπεριέχουν το φλερτ, το αδέξιο ή ευφυές πείραγμα, την αβρότητα, το άγγιγμα, την έλξη, την ζεστασιά εντέλει των ανθρώπινων σχέσεων, που δεν καταλήγουν πάντα στο ερωτικό κρεβάτι, αλλά σε ένα ανθρωπένιο μοίρασμα της ύπαρξης, των παιγνιδιών που παίζουν οι άνθρωποι αναμεταξύ τους.

Όταν όμως θεωρείς ότι κάθε άνδρας επειδή έχει πέος είναι σεξιστής και κάθε γυναίκα είναι φεμινίστρια (και μάλιστα μιας συγκεκριμένης ιδεολογικής κατεύθυνσης και πολιτικής ισχύος) τότε παίζεις ακριβώς το παιγνίδι των φανατισμών, των διακρίσεων και της ενοχοποίησης του έρωτα. Ενώ, επιπλέον, θεωρείς τις περισσότερες γυναίκες άβουλες και ανώριμες ώστε να διακρίνουν τα όρια, ανάμεσα στο φλερτ και την έλλειψη του αυτονόητου σεβασμού στην ανθρώπινη ύπαρξη.

Στην λογική αυτή, το δαντελένιο πείραγμα παλιού μπόν βιβέρ, σε δεσποινίδα στο Ζάππειο : «Δεσποσύνη, θα μου επιτρέψετε να σας κεράσω μια πάστα στην Αίγλη;» ή επί το λαικότερον το : «Ζαχαροπλάστης είναι ο μπαμπάς σου;» θα διώκονταν με εξανδραποδισμό και ισόβια δεσμά!

Η λογική αυτή δεν είναι άσχετη από τον «βιοηθικό» παροξυσμό της μετεξέλιξης των ανθρώπινων σχέσεων, που πιθανόν να οδηγήσει σε ένα τύπο ευγονικής των ερωτικών σχέσεων. Η αυτονόητη ανάγκη προστασίας της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, χειραφέτησης και αυτονομίας, στο κοινωνικό περιβάλλον της ναρκισσιστικής και τεχνοφασιστικής επιτάχυνσης θα δώσει το πλαίσιο στο οποίο οι ερωτικές σχέσεις θα αναμετρηθούν με το πρότυπο μιας εξαναγκαστικής προστασίας τους. Προστασίας, η οποία έχει τα σημάδια του  μαζικοποιημένου ατομοκεντρισμού και του «πλουραλιστικού» μηδενισμού.

Είναι ο υποκριτικός φιλελεύθερος συντηρητισμός του αμερικάνικού δρόμου, όπου δίπλα στην απόλυτη εκμηδένιση του συναισθήματος, της εμπορευματικής κακοποίησης του σώματος και της επιδειξιομανίας του θεάματος, γιγαντώνεται το νομικό βασίλειο της ποινικοποίησης του ανθρώπινου αγγίγματος.

Παραδίπλα, στέκει η λατρεία μιας «ανεξαρτησίας» που μολύνει και ταυτίζεται κακώς με την αυτονομία και την αυτάρκεια της αρχαίας πόλεως και του …Καστοριάδη. Εκεί όπου ο μεταμοντέρνος κρατικιστικός ατομικισμός των σκανδιναβικών απρόσωπων και ασώματων «παιδαγωγικών» θαυμάτων παίρνει τη μορφή ανθρώπινων σχέσεων χωρίς ανθρώπους. Κάτι που διαπραγματεύτηκε η ταινία, «The Swedish theory of love», δείχνοντας πως είναι να πεθαίνεις «ανεξάρτητος» και «χειραφετημένος» στα αζήτητα ή πως η αυτογονιμοποίηση με ειδικό κιτ, ολοκληρώνει χωρίς αρσενικές παρεμβάσεις την «θηλυκοποίηση» (girling of the girl) ή πως φτάνεις να θεωρείς ότι ο κάθε άλλος είναι ένας εχθρός της ατομικής ανεξαρτησίας.

Ιδεολογικό προζύμι των παραπάνω, ο μηδενιστικός ηδονισμός της παρακμής, που περιέγραφε ο Οκτάβιο Πας. Η «χειραφέτηση» της απόλυτης μοναξιάς και δειλίας απέναντι στον εαυτό μας και τον άλλον. Ένας ηδονισμός παραίτησης. Βουλιμικός και καταναλωτικός και ταυτόχρονα «ένα κράμα εγκατάλειψης, παραίτησης, δειλίας μπροστά στη δυστυχία και τον θάνατο» (Οκτάβιο Πας).

Και η οντολογική διέξοδος που προτείνει και προετοιμάζει ο μετανεωτερικός καπιταλισμός; ο «μετα-έρωτας», που δημιουργείται ψυχοσυναισθηματικά με τον εξουσιαστικό «έρωτα» για τον εαυτό μας και σε υλικό επίπεδο με το εικονικό σεξ και τις σιλικονούχες σεξουαλικές κούκλες. Στοιχείο ενδεικτικό, όχι μόνο της άυλης τεχνολογικής δυστοπίας, αλλά και στρεβλή προέκταση της ανθρώπινης ταυτότητας, αφού ήδη πολλοί μιλούν για τους digisexuals. Ανθρώπους, η πρωταρχική σεξουαλική ταυτότητα των οποίων προέρχεται από τη χρήση της τεχνολογίας, όπου τα νοητικά έξυπνα ρομπότ, θα υποκαταστήσουν την «ταλαιπωρία» των σχέσεων και της αγάπης.

Στο μέλλον που ετοιμάζουν, ας συνεχίζουμε την ενορατική τέχνη των ανθρώπινων σχέσεων και της αγάπης. Ζωντανά, με ευγένεια, ή αδεξιότητα, δαντελένια ή αντισυμβατικά, με το πείσμα της καρδιάς μας και με έναν επικούρειο ερωτισμό, που μπορεί να μας οδηγήσει – όπως λέει κάποιος φίλος – σε μια «ερωτική πολιτική» αντίστασης στην ύβρη του μεταμοντέρνου «ανθρώπινου» μέλλοντος χωρίς τον άνθρωπο.

Δημήτρης Ναπ.Γ

The Swedish theory of love ή πως να πεθαίνεις «ανεξάρτητος» και «χειραφετημένος»…!

«όταν διαβάζω αναρτήσεις για σουηδονορβηγικοφινλανδικά παιδαγωγικά μοδέρνα πράματα, εγώ πάλι σωπαίνω» – Θρασύβουλας, προβοκάτορας ο λαικός.

Όταν η «ανεξαρτησία» μολύνει και ταυτίζεται κακώς με την αυτονομία και την αυτάρκεια της αρχαίας πόλεως και του Καστοριάδη… όταν ο μεταμοντέρνος κρατικιστικός ατομικισμός των σκανδιναυικών απρόσωπων και ασώματων «παιδαγωγικών» θαυμάτων παίρνει τη μορφή ανθρώπινων σχέσεων χωρίς ανθρώπους…The Swedish theory of love ή πως να πεθαίνεις «ανεξάρτητος» και «χειραφετημένος» στα αζήτητα ή πως η αυτογονιμοποίηση με ένα ειδικό κιτ, ολοκληρώνει χωρίς αρσενικές παρεμβάσεις την «θηλυκοποίησή» (girling of the girl) ή πως φτάνεις να θεωρείς ότι ο κάθε άλλος είναι ένας εχθρός της ατομικής ανεξαρτησίας…

Δημήτρης Ναπ.Γ

 

 

Εμείς και ο μαζικός κόσμος των αντιφάσεων

Συνδιαμόρφωση κειμένου: Γιώργος Κουτσαντώνης και Μιχάλης Θεοδοσιάδης 

Οι περισσότεροι άνθρωποι που γεννηθήκαμε την δεκαετία του 70’ και μετά (στις περισσότερες δυτικές χώρες) βρεθήκαμε σε έναν μεταβατικό κόσμο, δεν γνωρίσαμε πόλεμο (ούτε καν τον ψυχρό) δεν είχαμε ιδέα για τις μεγάλες φιλοσοφικές μάχες και τις πολιτικό-θρησκευτικές αντιθέσεις του παρελθόντος. Μετά την πτώση του τείχους του Βερολίνου «γιορτάσαμε», αν και αόριστα, το τέλος του φόβου, των κινδύνων, των ιδεολογιών, και της ιστορίας. Μια νέα εποχή ξεκινούσε, όπως είχε πει και ο τρισμέγιστος πολιτικός ανήρ, George H. W. Bush· μια εποχή απαλλαγμένη από πολέμους, πείνα και δυστυχία! Κι έτσι, σχεδόν παντού άνοιξε ένα McDonald’s και ένα Mall και με ροκ σταρ τον Φουκουγιάμα άρχισαν οι μεγάλοι ύμνοι των νεράιδων και οι σειρήνες του «ανέμου της αλλαγής».

Μέσα σε τούτη την άβυσσο πνευματικής νάρκωσης, η σκέψη και ο στοχασμός παραχωρούν τη θέση τους στον πιο αποτρόπαιο υπολογισμό. Η φιλοσοφία καθίσταται αντικείμενο εκπόρνευσης μιας χούφτας απατεώνων της μπλουμσμπεριανής διανόησης, της γραφειοκρατικής πολιτικής ορθότητας και του μοδάτου Παριζιανισμού, που εκτρέφουν τη πέμπτη φάλαγγα -τους σπουδαστές που θα αποτελέσουν τη μελλοντική στρατιά της νέας ολιγαρχίας. Έτσι ξεπηδούν και οι καλές νεράιδες: Μάαστριχτ, Erasmus, Σένγκεν, Bill Gates, Steve Jobs! Καινοτομία, πρωτοπορία, πρόοδος, βελτίωση, ανανέωση, δικαιωματισμός, ατέρμονος ακτιβισμός, μητροπολιτισμός, γυάλινοι ουρανοξύστες, neon, ηδονικές φιγούρες, τουρμποκαπιταλισμός, αξιοκρατία, κοινωνική κινητικότητα… οι εποχές αλλάζουν, οι αξίες ρευστοποιούνται και άλλοι σχεδιάζουν για εμάς έναν ορίζοντα προόδου και αχαλίνωτων απολαύσεων -πολλές φορές ασύρματων και ασύνορων! Όλα πλέον μπορούν να λυθούν άμεσα, χωρίς ιδιαίτερη προσπάθεια. Ιδού λοιπόν η εκπλήρωση της βουλησιαρχικής μεγαλομανίας: όλα μπορούν να μας δοθούν, ο κόσμος όλος μπορεί να καταστεί δικός μας (άλλωστε θεωρούμαστε επισήμως «πολίτες του κόσμου»). Η «κοινή» αγορά, το διαδίκτυο, το ευρώ, το iPad, το iPhone, το Facebook και το Twitter θα μας κάνουν ολοκληρωμένα όντα, που θα «ξέρουν τα πάντα» και «θα είναι τα πάντα», δίχως ιδιαίτερο κόπο. Ψηφιακοί υπόνομοι, μικρόκοσμοι παροδικών απολαύσεων, ψηφιακοί οίκοι ανοχής προσφέρουν cyber sex και μαζική διαφθορά! Ιδού το δνοφερό μέλλον του ανθρώπινου πολιτισμού! Όλοι δίχως εξαίρεση στο πλανητικό νεραιδοχώρι μπορούμε να αποκτήσουμε το μαγικό ραβδάκι βουτώντας μέσα στη χαβούζα των ηδονών! Όλα απλά, όλα ανώδυνα και ανώνυμα!

Ας δούμε όμως τι συνέβη. Ας δούμε γιατί το μοναδικό που έχει κερδηθεί είναι οι ψευδαισθήσεις ενάντια στην πραγματικότητα, και πως ο μόνος και αληθινός παράδεισος της υλικής ευημερίας, δεν είναι παρά μια μεταμοντέρνα αναπαράσταση της δυστοπικής εικόνας που ο John Milton δίνει για την ίδια την κόλαση! Ας δούμε (για την ώρα) την πραγματικότητα που επικρατεί στην Κεντρική Ευρώπη του λεγόμενου σκληρού πυρήνα, όπου πολιτικοί, διπλωμάτες, εμπειρογνώμονες και μεγάλα μέσα μαζικής ενημέρωσης εδώ και πολύ καιρό μας μιλούν για «περιφερειακά» προβλήματα και συγκρούσεις με στόχο όχι φυσικά να περιγράψουν τί συμβαίνει, αλλά να καθησυχάσουν τους κατοίκους του «κέντρου». Οι άσχημες και βίαιες εικόνες που βλέπουν οι βόρειοι Ευρωπαίοι συχνά τα βράδια στις τηλεοπτικές οθόνες πρέπει οπωσδήποτε να κρατηθούν μακριά τους· όσο καιρό αυτό είναι δυνατό. Άλλωστε η λήθη πάντα εξυπηρετούσε τις ψευδαισθήσεις μιας πλασματικής ευτυχίας. Στα λόγια του Alexander Pope (ποίημα για την Eloisa to Abelard):

«How happy is the blameless vestal’s lot!
The world forgetting, by the world forgot.
Eternal sunshine of the spotless mind!
Each pray’r accepted, and each wish resign’d?
Labour and rest, that equal periods keep;
Obedient slumbers that can wake and weep;»

συναντά κανείς, την απόλυτη αντανάκλαση της ψεύτικης ευτυχίας που καλλιεργεί η λήθη και η τάση φυγής από την αλήθεια και, πάνω απ’ όλα, η αισιοδοξία του προοδευτισμού που έχει διαπεράσει τη φαντασία πολλών, πως ο πρωτόγονος και καθυστερημένος περιφερειακός κόσμος θα προσαρμοστεί στη διόγκωση της ορθολογικής ευρωστίας, θα εξελιχθεί, θα περάσει στο επόμενο στάδιο αφήνοντας πίσω τον «παρωχημένο» του εαυτό, θα προοδεύσει, θα μεγαλώσει, θα ωριμάσει, θα γίνει τμήμα του παγκόσμιου χωριού, ώστε να μην απωθηθεί στο περιθώριο του επίπεδου κόσμου μας, στο βάραθρο του χάους και της λησμονιάς. Η έννοια της εξωτερικής πολιτικής είναι πλέον τόσο εκφυλισμένη που κάποιος θα μπορούσε να πει ότι έπαψε να υπάρχει, καθότι οι διεθνείς σχέσεις γίνονται αντικείμενο εξάρτησης από τον αυτοματοποιημένο τεχνοεπιστημονισμό. Τα ψυχικά αλλά και φυσικά όρια στην Ευρωπαϊκή ήπειρο έχουν γίνει πλέον σουρωτήρι.

Μια παγκόσμια, υβριδική και σπασμωδική, σύγκρουση έχει ήδη ξεκινήσει και διασχίζει χώρες και ηπείρους λαμβάνοντας ανησυχητικές διαστάσεις και μορφές. Ακόμη και οι αντίπαλοι της ανοιχτής κοινωνίας δεν μοιάζουν πια μεταξύ τους και καταλήγουν να μισούν ο ένας τον άλλον. Καθετί κοινό χάνεται στο ευρύ και βαθύ πηγάδι ενός πλασματικού κοσμοπολιτισμού και μιας πολυπολιτισμικότητας δίχως πολιτισμό! Τα κινήματα των προηγούμενων ετών μετά την αρχική αισιοδοξία και τις τεράστιες προσμονές που δημιούργησαν, ξεφούσκωσαν ή κουράστηκαν. Σήμερα περισσότερες πολιτικές προοπτικές μοιάζει να έχουν όσοι «αγκιστρώνονται» ξανά στην Μόσχα. Την ίδια στιγμή τρομοκράτες συνεχίζουν να εκπαιδεύονται εντατικά στην Συρία, στην Υεμένη, σχεδόν σε όλη τη Μέση Ανατολή (και ενίοτε στις γειτονιές μας), μέσα σε έναν κόσμο αδύνατο να εμπνεύσει και να προσδώσει νόημα στην δική του ύπαρξη. Παρατηρούμε μέσα από τον παραμορφωτικό καθρέπτη των τηλεοπτικών δορυφόρων την περιφέρεια και το κέντρο να διασυνδέονται τόσο στενά μεταξύ τους που δεν μπορεί πια να αποσπαστούν. Η γραμμικότητα του αναπόφευκτου μας έχει περικυκλώσει. Σε κατάσταση αναμονής τρέμουμε μην μείνουμε εκτός νυμφώνος. Ενώ μπορούμε να έχουμε τα πάντα για να είμαστε ευτυχισμένοι, γινόμαστε πρωταθλητές στην κατανάλωση αντικαταθλιπτικών ανάγοντας την αυτοθυματοποίηση σε αρετή. Γίνε κι εσύ θύμα! Μπορείς! Διεκδίκησε κι εσύ ένα πόστο μέσα στον κόσμο της απόλυτης συντριβής του εγώ!

Η συνολική «χειραφέτησή» μας έγινε το καλύτερο βούτυρο στο ψωμί των πολυεθνικών εταιρειών (του φαρμάκου, της άνεσης, του τζόγου και της τεχνομόδας). Τατουάζ και αισθητική χειρουργική, συμπληρώματα διατροφής και υψηλή τηλεοπτική γαστρονομία. Η βιομηχανία της άθλησης και της γυμναστικής με τα σπα και τις σάουνες καταλήγει στην αποθέωση της τρίχας και την λαϊκή κομμωτική. Η σεξουαλική απελευθέρωση μετατράπηκε σε απελευθέρωση από την ίδια την σεξουαλικότητα και τον έρωτα. Η απελευθέρωση από τα στενά όρια ήρθε σαν απελευθέρωση από τα ίδια τα όρια. Μετέτρεψε τον αυθορμητισμό σε πορνογραφία, μέσα στην οποία θα βυθιστούμε ομαδικά, για να διεκδικήσουμε κι εμείς ένα κομμάτι από την πίτα που ο κόσμος της ακολασίας του ηδονισμού, της επιτρεψιμότητας και της κατάργησης κάθε ηθικής αξίας ως δήθεν ατομική καταπίεση, μας προσφέρει! Σε έναν εξ ’ορισμού πολυσύνθετο κόσμο ακούμε συνεχώς υπεραπλουστεύσεις που, εάν η τραγικότητά τους δεν είχε τόσο κόστος, θα μπορούσαν να προκαλέσουν ακατάσχετο γέλιο μέχρι δακρύων. Η αλήθεια όμως είναι ότι στο νότο όπως και στον βορρά συνυπάρχουν όλοι και όλα. Η ελευθερία και η υποτέλεια, η χειραφέτηση και η υποταγή, η αισιοδοξία της προόδου αλλά και ο δίδυμος αδελφός της, ο πυρετός της εθνικής ταυτότητας και του παρτικουλαρισμού. Όλα αυτά βρίσκονται δίπλα στον ελευθεριακό και τον δήθεν κοσμοπολίτικο ρομαντισμό, που προωθεί μια πρωτοφανή εκρίζωση σε μια εποχή που επείγουσα ανάγκη κρίνεται η επαναφορά του λαϊκού πολιτισμού και της εντοπιότητας δίχως όμως ψήγματα μεγαλοθυμίας και χωρίς την παράλογη και αντιδραστικότατη νοσταλγία που συναντά κανείς στο έργο του Μιρτσέα Ελιάντε.

Η υπόσχεση, που πολλοί Ευρωπαίοι χαράκτες στρατηγικής και ντελάληδες έδωσαν τις προηγούμενες δεκαετίες, για μια μικτή, δηλαδή ελεύθερη άλλα όχι ανεξέλεγκτη, οικονομία, δεν υλοποιήθηκε. Άλλωστε δεν φαινόταν πουθενά πως θα μπορούσε να υπάρξει κάποια πιθανότητα υλοποίησης ενός σχεδίου που κανένας διακεκριμένος οικονομολόγος των προηγούμενων δεκαετιών δεν θα μπορούσε να αποδεχτεί. Ένας από τους στόχους της οικονομικής ένωσης της Ευρώπης ήταν μια μακροχρόνια οικονομική ανάπτυξη που θα μπορούσε να έρθει με την εξομάλυνση των σχέσεων κρατικής και ιδιωτικής πρωτοβουλίας, αλλά και με την λελογισμένη επέμβαση του κράτους για να θεραπεύσει διαρθρωτικές αδυναμίες που εμπόδιζαν την ορθολογική κατανομή των οικονομικών πόρων. Η αποτυχία της σοσιαλδημοκρατίας και του θεραπευτικού κράτους, όμως, δεν ήταν παρά η χαριστική βολή στην πλήρη επικράτηση αυτού που ο ίδιος ο καπιταλισμός επεδίωκε εξ’ αρχής. Δεν θα μπορούσε άλλωστε να μην βρει πάτημα στην κουλτούρα της επιτρεψιμότητας που καλλιέργησε η γενιά του 60’ και του 70’, της οποίας το αντιαυταρχικό και αντιπεριοριστικό ρεύμα ενσωματώθηκε στη νέα ολιγαρχία. Έτσι, η ελεύθερη αγορά κατάφερε τελικά να απαλλαγεί από κάθε φυσικό, ηθικό και τεχνητό εμπόδιο. Τώρα πλέον δρα μαζί με τις δυνάμεις του ανταγωνισμού υπό καθεστώς σκληρού Laissez faire, καθώς το χαλαρό το απωλέσαμε εδώ και καιρό. Έτσι αλί σε όποιον δεν έχει νύχια να ξυστεί. Ορίστε, λοιπόν, ο ορθολογισμός σήμερα!

Αυτά θα έπρεπε να είναι πάνω κάτω γνωστά. Πίσω όμως από όλα αυτά υπάρχουν πολλοί άνθρωποι. Άνθρωποι που ενώ μοιάζουμε τόσο εξελιγμένοι, ταυτόχρονα έχουμε γίνει ανίκανοι να αρθρώσουμε και να κατανοήσουμε απλούστερες σκέψεις ή επιθυμίες. Να αναστοχαστούμε κρατώντας ένα απλό ημερολόγιο χάρτινων σελίδων. Επιτρέψαμε στην πολυπλοκότητα της πραγματικότητας να μας καταβάλει, της αφήσαμε τόσα περιθώρια που σήμερα φαντάζει αδύνατο να διατυπώσουμε το παραμικρό όραμα χωρίς να μας λογοκρίνει η πολιτική ορθότητα ή να χαρακτηριστούμε γραφικοί ή ανόητα ρομαντικοί. Είμαστε τόσο έξυπνοι και καινοτόμοι που πλέον δεν μπορούμε να αποφασίζουμε σε κανένα επίπεδο και για κάνενα πολιτικό ζήτημα. Επιτρέπουμε σε πολιτικάντηδες και στα ΜΜΕ να διαθέτουν, μόνο αυτοί, το αποκλειστικό δικαίωμα στην απλούστευση και στην εκλαΐκευση του σύνθετού μας κόσμου. Αφήνουμε να τρέχει η γλώσσα τους και εμάς τα πόδια μας. Το μόνο αυτονόητο είναι το εφήμερο και αυτό που μπορεί να αγορασθεί στις Black Fridays της μαζικότητας.

Τώρα η σκιά του βασιλιά με το σκότος της φυλακίζει το νου νέων κυνικών ανθρώπων που κλεισμένοι στην ιδιωτική τους σφαίρα ονειρεύονται χρυσά κλουβιά άμοχθης ευδαιμονίας. Επιτρέψαμε όλα τα νοήματα γύρω μας να στρογγυλέψουν κι όμως εξακολουθούμε να φοβόμαστε μην κοπούμε. Ζούμε σε έναν κόσμο λέξεων, ερμηνειών, ερμηνείας των ερμηνειών, φοβίας των λέξεων, φοβίας των ερμηνειών, αλλά όταν έρχεται η κρίσιμη στιγμή τα λόγια απουσιάζουν και τελικά βλέπουμε τον εαυτό μας αδύναμο να ερμηνεύσει οτιδήποτε θα μπορούσε να ερμηνευτεί δίχως να απαιτούνται φιλοσοφικές διατριβές, αλλά με μια δόση κοινής λογικής (common sense, όπως θα έλεγε ο George Orwell). Κι εκεί που θα έπρεπε να είχε καταστεί κοινή λογική ο λόγος ως δράση και πράξις, μετατρέψαμε καί τον λόγο καί την πράξη σε έννοιες δίχως περιεχόμενο. Έτσι, πάντα μιλούν και δρουν άλλοι για λογαριασμό μας, με εμάς στο αόριστο κενό ενός εικονικού κόσμου.

Για να κατανοήσουμε αυτά που μας συμβαίνουν αλλά και για να επιβιώσουμε δεν έχουμε παρά να απομακρυνθούμε από τη συνήθεια και να γυρίσουμε την πλάτη στην υπόσχεση ηδονής. Αν κάπου υφίσταται η ελπίδα πως θα μπορέσουμε να βρούμε το σημείο εκκίνησης, τον τρόπο να ξεκινήσουμε μια άλλη διαδρομή και να επαναδιατυπώσουμε τις αρχές μας, αυτή η ελπίδα δεν βρίσκεται παρά στον άλλο κόσμο μπροστά στα μάτια μας, στην καθημερινή επαφή και στην επικοινωνία, σε αυτό που εξαφανίζεται κάτω από τις αποτρόπαιες εικόνες σεξ και βίας. Έννοιες όπως η δημοκρατία και η ελευθερία, η παγκόσμια αδελφοσύνη, η απομεγέθυνση αλλά και η γειτονιά, το σπίτι, η πόλη, τα κοινά, η εγκοσμικότητα,  η αγαθοσύνη, η ευγνωμοσύνη, η ευπρέπεια, αλλά και το τέλος του χυδαίου υλισμού (ως αποτέλεσμα μιας ψεύτικης εγκοσμικότητας που καταστρατηγεί την ίδια την ανθρώπινη υπόσταση) είναι ορισμένες από εκείνες τις έννοιες τις οποίες θα χρειαστεί να ερμηνεύσουμε και να ανακαλύψουμε από την αρχή. Ο πολιτισμός των smartphones, όπου όλες οι ανθρώπινες δραστηριότητες μεταφέρονται σε μια customizable οθόνη (προσαρμόσιμη πάντα στις δικές μας βουλησιαρχικές απαιτήσεις), μαγνητίζει και εγκλωβίζει κάθε μας βήμα. Η εξάρτηση από τα διαβολικά ματζαφλάρια του δεξιού χεριού, τα σύγχρονα black Satanic mills (στα λόγια του William Blake) δεν αντικατοπτρίζει παρά μια από τις μεγαλύτερες αντιφάσεις της εποχής: ουδέποτε οι άνθρωποι μπορούσαν να έχουν τόσους «φίλους» τους οποίους δεν θα συναντήσουν ποτέ! Στο βασίλειο της αντίφασης πρέπει να ξεκινήσουμε από τα βασικά και το πιο επίκαιρο και εξαντλητικό ερώτημα είναι αυτό που θέτει η Hannah Arendt στο τελευταίο έργο της The Life of the mind:

Πού βρισκόμαστε όταν σκεπτόμαστε;

Πηγή: http://www.respublica.gr/2017/11/column/contradictions/

Η μοντέρνα «απελευθέρωση» ως εμπόρευμα σύγχρονης «εκπαίδευσης»

Ο συγγραφέας Ντόναλντ Μπαρτέλμ, στο σύντομο μυθιστόρημά του, η Χιονάτη (Snow White), το 1967, παρωδούσε την ανώτερη μάθηση του νέου μοντέρνου πνεύματος όταν το κεντρικό πρόσωπο του κειμενου παρουσιαζόταν ως μια συνηθισμένη νεαρά που διψά για εμπειρίες. Εμπειρίες ανάλογες με αυτές που θα τύχαιναν σε μια πριγκίπισσα του παραμυθιού:

Η εκπαίδευση της «αμερικανίδας» Snow White:

«Απέκτησε τα μόρφωσή της στο κολέγιο Μπήβερ. Σπούδασε Η μοντέρνα γυναίκα, τα προνόμια και οι ευθύνες της: η φύση και η τροφή των γυναικών και το τι αντιπροσωπεύουν, στην εξέλιξη και στην ιστορία, μαζί και οικοκυρικά, ανατροφή παιδιών, ειρηνοποιοί ρόλοι, θεραπεία και αφοσίωση, και το πως αυτά συντελούν στον επανεξανθρωπισμό του σημερινού κόσμου. Κατόπιν σπούδασε Κλασική κιθάρα Ι, χρησιμοποιώντας τις μεθόδους και τεχνικές των Σορ, Ταρέγγα, Σεγκόβια, κ.α. Κατόπιν σπούδασε Άγγλους ρομαντικούς ποιητές ΙΙ: Σέλευ, Μπαύρον, Κήτς. Κατόπιν σπούδασε Θεωρητικά θεμέλια της ψυχολογίας: νους, συνείδηση, ασυνείδητο, προσωπικότητα, ο εαυτός, διαροσωπικές σχέσεις, ψυχοσεξουαλικές νόρμες, κοινωνικά παιχνίδια, ομάδες, προσαρμογή, σύγκρουση, εξουσία, εξατομίκευση, ενσωμάτωση και ψυχική υγεία. Κατόπιν σπούδασε Ελαιογραφία Ι, έχοντας στο πρώτο μάθημα, όπως της ζητήθηκε, Ανοιχτό κίτρινο καδμίου, Μεσαίο κίτρινο καδμίου, Ανοιχτό κόκκινο καδμίου, Αλιζαρίν κρεμεζί, μπλέ ουλτραμαρίν, Μπλέ κοβαλτίου, Βιριντιάν, Μαύρο ελεφαντοστού, Ακατέργαστη όμπρα, κίτρινη ώχρα, καμένη σιένα, λευκό. Κατόπιν σπούδασε Προσωπικοί πόροι Ι και ΙΙ: αυτοαξιολόγηση, ανάπτυξη του θάρρους να αποκρινόμαστε στο περιβάλλον, άνοιγμα και χρήση του νου, ατομική εμπειρία, εκγύμναση, η χρήση του χρόνου, ώριμος επανορισμός των στόχων, σχέδια δράσης. Κατόπιν σπούδασε Ρεαλισμό και ιδεαλισμό στο σύγχρονο ιταλικό μυθιστόρημα: Παλατσέσι, Μπρανκάτι, Μπιλέντσι, Πρατολίνι, Μοράβια, Παβέζε, Λέβι, Σιλόνε, Μπέρτο, Κασόλα, Γκίνσμπουργκ, Μαλαπάρτε, Καλβίνο, Γκάντα, Μπασάνι, Λαντόλφι. Κατόπιν σπούδασε…-»

Ο κοινωνιολόγος Κρίστοφερ Λας, βλέπει στην παρωδία του Μπαρτέλμ, την ίδια την παρωδία της σύγχρονης καταναλωτικής εκπαίδευσης. Η οποία προσφέρει την ψευδαίσθηση ότι τη βαθιά κατανόηση και την πρακτική γνώση της ζωής που παλιότερα μεταδίδονταν οργανικά στα μέλη της κοινότητας, θα μπορούσε τώρα να προσφέρει το σωστό εκπαιδευτικό εμπόρευμα.

Για τον Λας, «ο άμυαλος εκλεκτισμός της εκπαίδευσης της Χιονάτης, αντανακλά το χάος της σημερινής ζωής και την ανορθολογική προσδοκία ότι οι φοιτητές θα κατακτήσουν μόνοι τους τη διανοητική συνοχή που δεν μπορούν πια να τους δώσουν οι καθηγητές τους». Ως απάντηση για την αδυναμία διδασκαλικής μύησης στα μυστικά της πραγματικής ζωής, το πανεπιστήμιο «έχει κόψει όλη την εμπειρία σε μερίδες, σε κύκλους μαθημάτων -μια μαγειρική εικόνα κατάλληλη για το υποβαστάζον ιδεώδες της διαφωτισμένης κατανάλωσης».

Και έτσι η «ανώτερη εκπαίδευση», «το μόνο που αφήνει στην τύχη είναι η ανώτερη γνώση». 

Δημήτρης Ναπ.Γ

 

Ο Σαββόπουλος για την ελληνική γλώσσα!

Ένα ταξείδι στην Αλεξάνδρεια και στο βίωμα της ελληνικής γλώσσας

Ακόμα με παιδεύει ο Μπαγάσας! Έχω θυμώσει μαζί του, έχω απογοητευτεί, τον έχω γκρεμίσει από το βάθρο που τον είχα κάποτε αλλά…, αλλά ο Νιόνιος είχε ένα μαγικό χάρισμα να μιλά τόσο βαθιά για κάποια ζητήματα που δεν χωράνε στις ιδιοτέλειες που τον παρέσυραν στην προσωπική του διαδρομή. Κι όταν ένα τέτοιο ζήτημα είναι η βαθιά ιστορική, φιλοσοφική και πολιτισμική συνέχεια της ελληνικής γλώσσας, μας δίνει τόσο οικουμενικά διδάγματα, αφηγήσεις και αλήθειες που έχουμε ανάγκη εκείνο τον απολογητικό και προφητικό του λόγο, ιδιαίτερα στις μέρες μας που η αλλοτρίωση κατακυριεύει την ύπαρξή μας ως συλλογικό υποκείμενο!

Το απόσπασμα στο βίντεο είναι από την επίσκεψη του Σαββόπουλου στην Αλεξάνδρεια του Καβάφη, του οικουμενικού ελληνισμού και της σύνθεσης που διαμόρφωσε την ελληνική γλώσσα στο πέρασμα των αιώνων. Το «ταξείδι»αυτό πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της εκπομπής  «Ζήτω το ελληνικό τραγούδι, που δημιούργησε ο Νιόνιος στα μέσα της δεκαετίας του ’80. Απολαυστικός!

Δημήτρης Ναπ.Γ.

 

Ο ψυχίατρος Φελίξ Γκουαταρί για τα όρια των κοινωνικών κινημάτων…

Οι απόψεις του ψυχίατρου Φελίξ Γκουαταρί, για τα όρια των κοινωνικών κινημάτων στην εποχή του ενσωματωμένου μεταβιομηχανικού καπιταλισμού, δε σημαίνει ότι απορρίπτουμε τα κινήματα. Επισημαίνει, ότι το περιεχόμενο των κινημάτων δεν είναι ποσοτικό και σωρευτικό (όσο πιο πολλά, τόσο πιο καλά), αλλά χρειάζεται να συνδέεται με ένα ευρύτερο και ανώτερο πολιτικό σχέδιο μετασχηματισμού. Σε κάθε άλλη, περίπτωση η ιστορία έδειξε, ότι το ίδιο το εμπορευματικό και θεαματικό σύστημα, θα απαντήσει στην δράση των κινημάτων, με μια αντίδραση και εντέλει με την λειτουργική ενσωμάτωσή τους και την προσήλωση στον «ιερό» στόχο του εμπλουτισμού και της αναπαραγωγής της εμπορευματικής κυριαρχίας του.

«…Η λογική δράση-αντίδραση είναι η λογική πάνω στην οποία στηρίχτηκε το εργατικό κίνημα από την εποχή του Λένιν και ακόμα νωρίτερα. Ο κόσμος θ’αντιδράσει. Σίγουρα όμως ο παγκόσμιος ενσωματωμένος καπιταλισμός, οι εξουσίες, θ’αντιδράσουν στην αντίδραση. Κάποια μέρα θα μας σερβίρουν ένα νόμο για τις καταλήψεις… Πιστεύω ότι ο παγκόσμιος ενσωματωμένος καπιταλισμός έχει μια μεγάλη ικανότητα να αντιμετωπίζει αυτά τα προβλήματα.

Πιστεύω ότι οι ελίτ που βρίσκονται στην εξουσία θα έχουν όλο και πιο συχνά να κάνουν με τέτοιας φύσης προβληματικές. Και σήμερα βλέπουμε ότι σε σχέση με το πρόβλημα της οικολογίας, για παράδειγμα, όχι μόνο απαντούν μέσα στα πλαίσια της σχέσης δράση – αντίδραση. αλλά η οικολογία στη Γαλλία μεταβάλλεται αυτή τη στιγμή σε μια από τις κυριότερες βιομηχανίες. Οι οικολόγοι δεν είναι πια απλά ένα κίνημα διαμαρτυρίας, είναι ένα επάγγελμα του μέλλοντος. 

Ζήτω οι φεμινίστριες, ζήτω η εναλλακτική ψυχιατρική! Ιδού τα επαγγέλματα του μέλλοντος, γίνετε όλοι αμφισβητίες! Να λοιπόν γιατί δεν πιστεύω τόσο στη σωρευτική δυνατότητα του φαινομένου δράση-αντίδραση, στη συσσώρευση των συστημάτων αντίδρασης. 

(…) Όσο αυτά τα κοινωνικά κινήματα παραμένουν απλές απαντήσεις, θα εξακολουθούν να είναι απολύτως αφομοιώσιμα. 

(…) Έχουμε, αν θέλετε, αυτό το παράδοξο, που εκφράστηκε ιστορικά, με δραματικό τρόπο, στην Ιταλία. Έχουμε δηλαδή το σύνολο των κοινωνικών κινημάτων που αναπτύχθηκαν στο λεγόμενο χώρο της αυτονομίας με μια τέτοια ζωτικότητα από την οποία επωφελήθηκε ο ιταλικός καπιταλισμός. Γιατί δεν θα πρέπει να ξεχνάμε πως αν ο ιταλικός καπιταλισμός παραμένει ένας από τους δυναμικότερους στην Ευρώπη, αυτό είναι συνέπεια των δομών της υπόγειας οικονομίας».

απόσπασμα από το βιβλίο:  «Μοριακή επανάσταση»-Φελίξ Γκουαταρί – Εκδόσεις Κομμούνα-1982

Δημήτρης Ναπ.Γ

Το «έγκλημα» του Γαλιλαίου και η μονοδιάστατη μηχανιστική σκέψη…

Η τεχνολογική μεγαμηχανή ως εργαλείο κυριαρχίας

O Λουίς Μάμφορντ ήταν αμερικανός στοχαστής, ένα εξαιρετικά οξύ και πολύπλευρο μυαλό του 20ου αιώνα. Από τους τελευταίους οικουμενικούς στοχαστές που κινούνταν με άνεση στους τομείς της κοινωνιολογίας, της ιστορίας , της τέχνης, της επιστήμης, της θρησκείας, της τεχνολογίας, χωρίς να απομακρύνεται από την καθημερινότητα του ανθρώπου.

Ταξίδεψε αρκετά, ιδιαίτερα στην Δυτική Ευρώπη και ανατέμνει άριστα τον δυτικό κόσμο και τις ολοκληρωτικές παρεκκλίσεις του. Αγωνίστηκε εναντίον του ναζισμού και της ατομικής βόμβας, εναντίον του μακαρθισμού και του πολέμου στο Βιετνάμ. Η εναντίωσή του στην περιβαλλοντική υποβάθμιση που προκάλεσε η τεχνολογική κυριαρχία του βιομηχανισμού, το αυτοκίνητο και ο ανορθολογικός μαζικός σχεδιασμός των πόλεων τον συγκαταλέγει και στους διανοητές της οικοσυστημικής-οικολογικής σκέψης.

Η μεγάλη συμβολή του όμως είναι η μελέτη του πάνω στην κυριαρχία του μηχανικού-τεχνολογικού κόσμου, έναντι του πολύπλευρου εαυτού του ανθρώπου. Η υπερίσχυση της τεχνικής ως ύβρη, με την ταυτόχρονη υποβάθμιση της θεώρησης του ανθρώπου ως συσσωρευμένη κουλτούρα και ολότητα. Ο ορισμός της Μεγαμηχανής, από τον Μάμφορντ, περιέγραφε την υλικοτεχνική οργάνωση της ισχύος και της εξουσίας μέσα από την ανθρώπινη οργάνωση που δημιούργησε τις πυραμίδες της Αιγύπτου και έφτανε μέχρι την ατομική βόμβα. Εντοπίζει την αρχή της πλοκής αυτής, από την στιγμή που ο δυτικός πολιτισμός, εξοντώνει τη σοφία των προηγούμενων πολιτισμών και βαφτίζει ως νέο μεταφυσικό ιδεώδες την «κατάκτηση της φύσης» και την διαρκή επέκταση. Στην εξέλιξη του ανθρώπινου πολιτισμού, η πραγματικότητα αυτή ορίζει ως πραγματικότητα ότι είναι μηχανικά και υλικά αποδεκτό και «ορατό», θεωρώντας την ίδια την ανθρώπινη ύπαρξη ως κοσμοεικόνα μιας συνεχώς ανανεούμενης μηχανής.

Ως συστατικό στοιχείο για την κατασκευή των μεγαμηχανών και την συνακόλουθη κυβερνητική ισχύ τους, προσδιόρισε τους «Άιχμανς»(Eichmanns), από το Άντολφ Άιχμαν τον ναζιστικό αξιωματούχο που οργάνωσε την υλικοτεχνική υποστήριξη για το Ολοκαύτωμα. Οι Άιχαμανς είναι οι άνθρωποι που είναι διατεθειμένοι να υλοποιήσουν του στόχους της μεγαμηχανής της ισχύος, αδιαφορώντας για οποιοδήποτε ηθικό όριο.

Θα προσθέταμε ως θεμελιώδη θεωρητική ανακάλυψη του Μάμφορντ, την παραδοχή ότι το μηχανικό ρολόι – τον οποίο αναπτύχθηκε από τους μοναχούς του Μεσαίωνα – και όχι η ατμομηχανή υπήρξε ο πρόγονος της Βιομηχανικής Επανάστασης.

Η μελέτη του αυτή, εντάσσεται στο ευρύτερο πεδίο σκέψης του, εντός του οποίου μας δείχνει ότι δεν πρέπει να υπάρχει μια μονόπλευρη κυριαρχία του Προμηθεϊκού μύθου. Ο άνθρωπος, στο πέρασμα των χιλιετιών, άρχισε να κατασκευάζει σε πολύ μεταγενέστερο χρόνο, τον τεχνικό πολιτισμό και τα εργαλεία. 

Όμως είναι τα σύμβολα που εξανθρώπισαν τον άνθρωπο για να εκφράσει και να εμπλουτίσει ουσιαστικές στιγμές του. Ο άνθρωπος πρωταρχικά κατασκεύασε εικόνες και διαμόρφωσε την γλώσσα του και πολύ μετά κατασκεύασε εργαλεία. Παρ’όλη την πραγματικότητα αυτή, ο Homo Faber  (ο άνθρωπος μηχανή-κατασκευαστής), θα κυριαρχήσει σχεδόν ολοκληρωτικά έναντι του σκεπτόμενου ανθρώπου, Homo Sapiens.

Το «έγκλημα» του Γαλιλαίου

Ας διαβάσουμε πως περιγράφει το… έγκλημα, ο Μάμφορντ: «Μα στην πραγματικότητα, ο Γαλιλαίος διέπραξε ένα έγκλημα πολύ βαρύτερο από αυτά που του καταλόγισαν οι αξιωματούχοι της Εκκλησίας. Γιατί το πραγματικό του έγκλημα ήταν ότι αντάλλαξε την ολότητα της ανθρώπινης εμπειρίας, όχι απλώς τα συσσωρευμένα δόγματα και θεωρίες της Εκκλησίας, με το μικροσκοπικό κομμάτι που μπορεί να παρατηρηθεί σε ένα περιορισμένο χρονικό διάστημα και να ερμηνευτεί με ορολογία μάζας και κίνησης, ενώ αρνήθηκε τη σημασία των αδιαμεσολάβητων πραγματικοτήτων της ανθρώπινης εμπειρίας, των οποίων μόνον ένα διυλισμένο ιδεολογικό παράγωγο είναι η επιστήμη.

(…) Ο Γαλιλαίος, με κάθε αθωότητα, είχε παραιτηθεί από τα ιστορικά πρωτοτόκια του ανθρώπου, την αξιομνημόνευτη και αναθυμούμενη εμπειρία του ανθρώπου, κοντολογίς, τη συσσωρευμένη κουλτούρα του. 

(…) Το χειρότερο ήταν ότι ο Γαλιλαίος εισήγαγε έναν δυισμό ανάμεσα στον αντικειμενικό και τον υποκειμενικό κόσμο που ήταν ακόμα πιο χονδροειδής από αυτόν που είχε επιβάλλει το χριστιανικό δόγμα χωρίζοντας το επουράνιο, το τέλειο και αιώνιο, από το γήινο, το ατελές και το αμαρτωλό. Γιατί τουλάχιστον ο υποκειμενικός Παράδεισος του χριστιανού έγινε λειτουργικό μέρος της καθημερινής του ζωής, έγινε ορατός σε έξοχες εκκλησίες και καθεδρικούς ναούς, φιλανθρωπίες και κοινοτικές γιορτές. (…) Στη νέα επιστημονική διανομή ρόλων δεν χωρούσε ο οργανικός κόσμος και βέβαια ο άνθρωπος. Όλες οι ζωντανές μορφές πρέπει να εναρμονιστούν με τη μηχανική κοσμοεικόνα λιώνοντας, κατά κάποιο τρόπο, και χυνόμενες σε νέο καλούπι για να συμμορφωθούν σε ένα τελειότερο μηχανικό πρότυπο. Γιατί η μηχανή από μόνη της ήταν η αληθινή ενσάρκωση της νέας αυτής ιδεολογίας (…) Μόνο απορρίπτοντας την οργανική πολυπλοκότητα, καθαρίζοντάς την με αφαίρεση και τη νοητική αποστείρωση, βγάζοντας εσωτερικά όργανα του ανθρώπου και τυλίγοντας τα υπολείμματα σε ένα ιδεολογικό σάβανο μούμιας, μπόρεσε να γίνει ο άνθρωπος τόσο άψογος και τελειωμένος – από όλες τις απόψεις τελειωμένος! – όσο τα νέα μηχανικά του τεχνήματα. Για να λυτρωθεί από το οργανικό, το αυτόνομο και το υποκειμενικό, ο άνθρωπος πρέπει να μετατραπεί σε μηχανή ή ακόμα καλύτερα, να γίνει αναπόσπαστο μέρος μιας ευρύτερης μηχανής…

Από το βιβλίο: Ο Μύθος της μηχανής / Το πεντάγωνος της Ισχύος – Λουίς Μάμφορντ – Εκδόσεις Νησίδες 2005.

Δημήτρης Ναπ.Γ

 

 

 

Στατιστικά

  • 51.673 επισκέψεις

"Παραμένω αναρχικός για να μπορώ να δοξολογώ την Παράδοση. Χωρίς την Παράδοση δεν μπορείς να κάνεις ούτε βήμα. Δεν την αντιμετωπίζω, όμως σαν αγία των αγίων. Πολλά πράγματα της παράδοσής μας έχουν πεθάνει για πάντα. Άλλα πάλι επιζήσανε με διαφορετική μορφή. Οι νέοι μας για παράδειγμα, δεν καταλαβαίνουν ότι το τσίπουρο είναι καλύτερο απο το ουίσκι. Κατά τον ίδιο τρόπο, οι γέροι φαντάζονται ότι προπολεμικώς ζούσαμε καλύτερα. Εξετάζω την Παράδοση σημαίνει προσπαθώ να κατανοήσω το Σήμερα" - Ηλίας Πετρόπουλος.

Όλες οι επαναστάσεις καταλήγουν στην κατάκτηση της ανεγκέφαλης Κυρίας. Της Εξουσίας. Αυτή η κατάκτηση, ως γνωστόν, δημιουργεί Δίκαιον, μακράν των ονειρικών στόχων μιας επανάστασης. Οι άνθρωποι που προκύπτουν από μία επανάσταση, περιέχουν τα ίδια συστατικά με τους αποχωρήσαντες ή τους ηττηθέντες (...). Χρειάζεται ισχυρή παιδεία για ν' ανθέξει κανείς στην έννοια της Εξουσίας και της επιτυχίας. - Mάνος Χατζιδάκις

Σεπτεμβρίου 2018
Δ Τ Τ Π Π Σ Κ
« Αυγ.    
 12
3456789
10111213141516
17181920212223
24252627282930

Τζιμάκο, τρέλλανε τους «μεταμοντέρνους»…

Τζιμάκος και μετα-νεωτερικότητα

…που χει λεβέντες νέους, αναρχικούς κι ωραίους!!!

Πατήστε την εικόνα για περισσότερα...

Περισσότερα...

ΑΙ ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΟ ΜΟΥ…

ΜΙΚΕΛΗΣ ΑΒΛΙΧΟΣ

Μπακουνικός και Κεφαλλονίτης

O ΔΡΑΚΟΣ…

ΑΙΜΙΛΙΑΝΟ…

Τhe Monty Pythons

Τhe Monty Pythons

ΜΑΡΙΝΟΣ ΑΝΤΥΠΑΣ

ΜΑΡΙΝΟΣ ΑΝΤΥΠΑΣ

ΓΚΥ ΝΤΕΜΠΟΡ…

"...το θέαμα είναι το κεφάλαιο σε τέτοιο βαθμό συσσώρευσης που μεταβάλλεται σε εικόνα."

ΤΣΑΡΟΥΧΗΣ: ΟΤΑΝ Ο ΑΥΘΕΝΤΙΚΟΣ ΖΩΓΡΑΦΟΣ ΣΥΝΑΝΤΑ ΤΗΝ ΑΕΚ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΣ.

Για το όνειρο των συνοικιών μας…!

Eλευθερία ανάπηρη πάλι σου τάζουν…

Advertisements